wtorek, 24 kwietnia 2012

"Terapia poznawczo-behawioralna zaburzeń odżywiania" (2011) Waller G. i in.

Utarło się stwierdzenie, iż terapia poznawczo-behawioralna jest najlepszym podejściem do pracy z bulimią, jednak z anoreksją radzi sobie dość przeciętnie. Przyjmowałem to na wiarę, bo skoro tak mówią mądrzejsi i bardziej doświadczeni ode mnie, to czemu im nie ufać. Kiedy jednak w moje ręce trafiła ta książka, przeżyłem szok. Jest to bowiem do bólu praktyczny podręcznik pracy, który rozwiał chyba wszystkie moje wątpliwości.
W książce znajdziemy  bardzo dobrze napisaną część dotyczącą bezpieczeństwa medycznego pacjenta (zagrożenia związane z niską masą ciała, ocena siły mięśni, ocena zagrożenia życia itp.) oraz tego jak od strony praktycznej rozwiązać problem pomiaru masy ciała. Ogromnym zaskoczeniem dla mnie był rozdział opisującą obszary, które trzeba poruszyć w wywiadzie ogólnym. Wydaje się to oczywiste, ale nie pamiętam książki, która w ogóle poruszałaby ten problem.
W części opisującej przygotowanie pacjenta do terapii znowu jest do bólu praktyczny rozdział o motywacji do zmiany. Jak ją ocenić, jak rozmawiać z pacjentem oraz jak zwiększyć jego motywację do pracy (polecam szczególnie list od siebie z przyszłości). Ta część może przydać się do pracy z klientami z różnymi problemami życiowymi. Wprawdzie przez rozdział o dietach przeszedłem bardzo szybko, ale znajdziemy tam opis zbilansowanej diety, opis pokarmów bogatych w wapń, planowanie zmian w diecie, a nawet część dotyczącą alkoholu. Kolejne rozdziały opisują metody pracy poznawczo-behawioralnej. Mamy tutaj więc zarówno pracę nad zniekształceniami poznawczymi, jak i nad zmianą przekonań dotyczących obrazu własnego ciała. Wszystko opisane w oparciu o poznawczo-behawioralną konceptualizację przypadku zarówno bulimii jak i anoreksji. Jednym z najważniejszych punktów tej książki, to rozdział - "Kiedy nie wystarczają standardowe metody terapii poznawczo-behawioralnej?" gdzie opisane są między innymi problemy jakie pojawiają się w pracy z osobami z podwójną diagnozą (również z zaburzeniami osobowości). Jeśli ktoś szuka opisu metod pracy z dziećmi i ich rodzinami, to również znajdzie tutaj coś dla siebie.
Książka nie jest jednak pozbawiona wad. Czytając ją miałem ogromne wrażenie, że jest oparta o klasyczną trapię poznawczo-behawioralną. Pominięte są w niej najnowsze nurty z tzw. "trzeciej fali", które wydają się mieć dość dobrą skuteczność w leczeniu anoreksji.

Dane bibliograficzne:
Waller, G., Cordery, H., Corstorphine, E., Hinrichsen, H., Lawson, R., Mountford, V., Russell, K. (2011). Terapia poznawczo-behawioralna zaburzeń odżywiania. Warszawa: MediPage.

piątek, 20 kwietnia 2012

"Terapia behawioralna dzieci z autyzmem" (2012) Suchowierska i in.

Pojawiła się nowa książka opisująca terapię behawioralną dzieci z autyzmem. Przyznam szczerze, że nie posiadam tej książki, gdyż nie jest to obszar  mojego zainteresowania, ale informacja z recenzji prof. Pisuli brzmi bardzo obiecująco:
"Pierwsza na polskim rynku wydawniczym książka na temat terapii behawioralnej dzieci z autyzmem!
Autyzm jest jednym z najpoważniejszych i najczęściej diagnozowanych zaburzeń rozwojowych. Z niemal 100 rodzajów oferowanych terapii do najefektywniejszych należy stosowana analiza zachowania. Jej skuteczność potwierdza 50 lat badań naukowych i doświadczeń praktycznych.
Autorzy omawiają zagadnienia teoretyczne dotyczące autyzmu i stosowanej analizy zachowania, podstawowe założenia radykalnego behawioryzmu, oceny behawioralnej i pomiaru zachowań. Opisują także metody nauczania osób z autyzmem i rozwijania u nich pożądanych zachowań. Podają wiele zaleceń praktycznych dotyczących korzystania ze strategii proaktywnych w pracy z dziećmi z autyzmem, motywowania ich do nauki, treningu różnicowania i redukowania zachowań niepożądanych.
(...) to pierwsze w Polsce tak obszerne i całościowe opracowanie na temat behawioralnej terapii osób z autyzmem. (...) spotka się z zainteresowaniem dużego grona Czytelników: zarówno profesjonalistów i studentów wielu kierunków studiów, jak i rodziców dzieci z zaburzeniami rozwoju. (...) Zwolennicy terapii behawioralnej z pewnością powitają ją z radością, a ci, którzy wiedzą na temat tej terapii mało lub są wobec niej sceptyczni, otrzymają możliwość zapoznania się z rzetelnym wykładem na jej temat."
Z recenzji prof. Ewy Pisuli

Dane bibliograficzne:
Suchowierska, M., Ostaszewski, P., Bąbel, P. (2012). Terapia behawioralna dzieci z autyzmem. Teoria badania i praktyka stosowanej analizy zachowania. Gdańsk: GWP.

niedziela, 4 marca 2012

"Pozwól, że Ci opowiem..." (2004) J.Bucay

Odkąd zobaczyłem jak pracuje Steven Hayes (twórca Acceptance and Commitment Therapy - ACT) strasznie spodobała mi się praca z wykorzystywaniem metafor. Jorge Bucay, autor książki "Pozwól, że Ci opowiem...bajki, które nauczyły mnie, jak żyć" jest terapeutą Gestalt. Zawarł w tej książce opowiadania, które mogą pomóc pacjentom zrozumieć swoją sytuację czy też ograniczenia jakie sami przed sobą stawiają. Jak sam stwierdza we wstępie: "Moi pacjenci łatwiej zapamiętywali te moje opowieści niż moje interpretacje, ćwiczenia czy komentarze". Książka jest pod wieloma względami nietypowa. Zawiera bowiem krótki dialog między pacjentem a terapeutą, który w większości sytuacji, jest kwitowany opowieścią, lub jak woli autor bajką. Do niektórych bajek, dodana jest też interpretacja, opisująca określone zjawisko psychologiczne. To, czyni z tej książki zarówno fajną lekturę dla przeciętnego zjadacza chleba, jak i dla terapeuty. Przyznam szczerze, że niektóre bajki w ogóle do mnie nie trafiły, ale część z nich to prawdziwe perełki.

Dane bibliograficzne:
Bucay, J. (2004). "Pozwól, że Ci opowiem... bajki, które nauczyły mnie, jak żyć". Dopiewo: Wydawnictwo Replika.

piątek, 24 lutego 2012

"Psychologia to nauka, nie czary"

(trzeba kliknąć na zdjęcie, żeby je zobaczyć w całości)
Psychologia to nauka, nie czary - to hasło akcji przeciwko przenikaniu pseudonauki do psychologii. Psycholodzy z różnych ośrodków akademickich w Polsce pod patronatem Klubu Sceptyków Polskich i racjonalista.pl organizują debaty i protesty m.in. przeciwko stosowaniu testu Rorschacha w diagnostyce sądowej. Więcej informacji o akcji znajduje się na stronie Klubu Sceptyków Polskich.

UPDATE: 1.03.2012
Gorąco wszystkim polecam najnowszy artykuł w "Polityce" - "Kleks na umyśle" (link).

czwartek, 3 listopada 2011

"Dialektyczna terapia behawioralna nastolatków z tendencjami samobójczymi" (2011) Linehan i in.

"Dialektyczna terapia behawioralna traktuje zachowania samobójcze jak wyuczone metody radzenia sobie z ogromnym cierpieniem emocjonalnym, stosowane wówczas, gdy wszelkie inne metody są niedostępne" (s. 46). To jedno proste zdanie zawiera całą esencję DBT i opisuje pełną zawartość tej książki. Wskazuje bowiem przede wszystkim na to, że kluczowym elementem tendencji samobójczych jest przeżywane cierpienie emocjonalne. Stąd też autorzy pokazują w jaki sposób uczyć klientów skutecznego wchodzenia w relacje interpersonalne, samoregulacji emocjonalnej oraz tolerowania dyskomfortu psychicznego.
Terapia została podzielona na 4 fazy, które razem zawierają 9 celów terapeutycznych.
1. Redukowanie zachowań zagrażających życiu
2. Redukowanie zachowań kolidujących z terapią
3. Redukowanie zachowań kolidujących z jakością życia
4. Rozwijanie umiejętności behawioralnych
5. Redukowanie zachowań związanych ze stresem pourazowym
6. Zwiększenie szacunku do siebie
7. Osiąganie celów indywidualnych
8. Zmniejszenie poczucia braku spełnienia
9. Odnalezienie wolności i radości
W książce znajdziemy bardzo uporządkowany opis terapii z wyróżnieniem celów pierwszorzędnych i drugorzędnych. Mamy również opis pracy zarówno z dziećmi jak i ich rodzicami z opisem sposobów radzenia sobie w sytuacjach problemowych. Książka prowadzi więc terapeutę przez cały proces terapii od pierwszej do ostatniej sesji uwzględniając również opis treningów umiejętności, które są jej integralną częścią. Na zakończenie znajduje się wisienka z całego tortu: opis ćwiczeń rozwijających uważność (mindfulness) dla nastolatków (razem 30 ćwiczeń). Muszę przyznać, że książka zrobiła na mnie ogromne wrażenie i w przeciwieństwie do poprzedniej książki Linehan, jest przejrzysta, klarowna i szalenie praktyczna. Co więcej, czyta się ją błyskawicznie, ponieważ im więcej się czyta tym bardziej jest się głodnym kolejnych stron. Gorąco polecam!

Dane bibliograficzne:
Miller, A., Rathus, J., Linehan, M. (2011). Dialektyczna terapia behawioralna nastolatków z tendencjami samobójczymi. Kraków: WUJ.

wtorek, 11 października 2011

"Lęk i foba" (2011) Bourne E.J.

Książek opisujących zaburzenia lękowe w podejściu CBT jest strasznie dużo. Podręczników do samopomocy chyba jeszcze więcej. Pojawia się więc pytanie, czy ta książka wnosi w tej tematyce coś nowego. Nie będę opisywał szaty graficznej, bo książki z WUJ wszystkie są takie same, ale skupię się tylko i wyłącznie na treści. Autor tej książki proponuje "Wszechstronny program leczenia", na który składają się:
- relaksacja
- ćwiczenia fizyczne
- radzenie sobie z napadami paniki
- ekspozycja
- mowa wewnętrzna
- błędne przekonania
- wyrażanie emocji
- asertywność
- poczucie własnej wartości
- odżywianie się
- przyjmowanie leków
- osobisty sens/duchowość
Do różnych problemów lękowych stosuje się odpowiednią kombinację tych technik. Sam program jest jak najbardziej interesujący i warty uwagi, mam jednak wątpliwość czy jego opis przyniesie komukolwiek korzyść. Większość rozdziałów ma bardzo przewidywalną treść - czysto teoretyczną. Przykładowo w rozdziale o wyrażaniu emocji znajdziemy rady dotyczące tego, że trzeba bić pięściami w poduszkę lub krzyczeć w zamkniętym aucie, tak jakby autor nie znał badań mówiących o tym, że katharsis nie działa. Możemy dowiedzieć się również, że kofeina i papierosy to substancje pobudzające itd. Przyznam szczerze, że tej książki nie poleciłbym żadnemu pacjentowi. Czy poleciłbym go terapeutom? Tak, ale tylko i wyłącznie na ich własną odpowiedzialność.

Dane bibliograficzne:
Bourne, E.J. (2011). Lęk i fobia. Praktyczny podręcznik dla osób z zaburzeniami lękowymi. Kraków: WUJ.

piątek, 30 września 2011

"Psychoterapia skoncentrowana na schematach" (2011) Young J. i in.

Kiedy książka Younga dostała się w moje ręce, to muszę przyznać że poczułem ogromne rozczarowanie. Zrozumiałem bowiem, że Jeffrey Young chyba nie przepada za pisaniem książek. Mogłem się oczywiście spodziewać, że za 29 zł nie dostanę opasłego tomu, ale książka, której rozdziały mają po dwie strony totalnie mnie zaskoczyła. Nie mogę również zrozumieć jakie pobudki kierują naszymi rodzimymi wydawcami, że pomimo istnienia genialnych książek oni wydają te z niższej półki. Jak bowiem wytłumaczyć fakt, że na rynku angielskojęzycznym od kilku lat jest "Schema Therapy: A Practitioner's Guide" która ma ponad 400 stron. Ponieważ jestem Polakiem i narzekanie mam we krwi, to nie odmówię sobie stwierdzenia, że ta książka wprawdzie opisuje SFT, ale na strasznie ogólnym poziomie. Moją najczęściej pojawiającą się myślą w trakcie jej czytania było "Świetny pomysł, tylko jak to zrobić". Odpowiedź oczywiście jest banalnie prosta - zapłacić 9tyś. złotych za pierwszy moduł kursu SFT, albo usiąść wreszcie do wspomnianej wyżej książki w języku angielskim.
Żeby nie było jednak tak bardzo krytycznie, to trzeba oddać honor wydawcy, że wreszcie pojawiła się jakakolwiek pozycja o tym podejściu terapeutycznym. Jest w niej przecież o wiele więcej informacji niż w ogólnych podręcznikach CBT, które poświęcały na SFT zaledwie dwie strony. Mamy więc tutaj opis (a raczej opisik) 18 schematów oraz metody ich kompensacji. To co może być nowością na polskim rynku, to uzupełnienie tej teorii o tzw. tryby funkcjonowania (u Pragłowskiej i Popiel znalazły się one w tabelce, jednak bez żadnego opisu). Druga część książki, niesłusznie nazwana "Zagadnienia praktyczne" opisuje sposób podejścia do terapii w SFT. Jeśli ktoś się jednak spodziewa znaleźć tam coś cennego dla własnej praktyki terapeutycznej, to już teraz mogę ostudzić jego zapał.

Dane bibliograficzne:
Bernstein, D., Eshkol, R., Young, J. (2011). Psychoterapia skoncentrowana na schematach. Warszawa: Wydawnictwo Zielone Drzewo.

czwartek, 1 września 2011

"Uważność. Trening pokonywania codziennych trudności" (2011) Siegel R.

Książka Ronalda Siegela jak na podręcznik samopomocy już od samego początku straszy swoją objętością. Nie mogę sobie wyobrazić, żeby klient cierpiący na depresję zabierał się ochoczo do czytania książki, która ma prawie 500 stron. Mój sceptycyzm do niej jednak mijał z każdą przeczytaną stroną. Cały czas uważam, że nie jest to książka dla pacjentów (dla nich poleciłbym Świadomą drogą przez depresję). Jeśli jednak ktoś właśnie kończy terapię, to jest to idealny podręcznik wprowadzający w nową filozofię życia. Książka jest napisana bardzo przystępnym językiem a jej treść bardzo mocno wciąga. Znajdziemy w niej wiele osobistych odniesień autora do własnego życia np.: anegdota o tym, jak córki autora mówią mu, że kiepsko działa ta metoda skoro po tylu latach praktyki i uczenia uważności innych cały czas denerwuje się kierując samochód (skąd ja to znam). Co więc znajdziemy w tej książce? Jest tam bardzo fajna część opisująca czym uważność nie jest: a nie jest pustym umysłem, nie umożliwia pozbycia się emocji, nie pozwala wycofać się z życia, nie prowadzi do wiecznej szczęśliwości, nie niweluje bólu i nie nawraca na nową religię. Takiego opisu brakowało mi w pozostałych pozycjach opisujących Mindfulness. Dalej, znajdziemy ponad 300 stron różnych technik uważnej świadomości. Każda technika zakończona jest ramką zachęcającą do autorefleksji. Co więcej, sam autor dzieli się swoimi doświadczeniami, odczuciami i porażkami w byciu uważnym. Moim zdaniem pozycja obowiązkowa dla terapeutów pracujących technikami uważności, albo dla tych którzy chcą dać swoim pacjentom coś więcej niż relaksację.

Dane bibliograficzne:
Siegel, R.D. (2011). Uważność. Trening pokonywania codziennych trudności. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.

wtorek, 16 sierpnia 2011

"Sposób na trudne dziecko" (2011) Kołakowski, A., Pisula, A.

Przyjazna terapia behawioralna dla dzieci w wydaniu Artura Kołakowskiego i Agnieszki Pisuli to hit dla wszystkich osób pracujących z dziećmi. Książka ta powinna być polecana wszystkim rodzicom, przede wszystkim tym, którzy mają dziecko z ADHD. Jak stwierdza autor, między wychowywaniem dziecka zdrowego a tym z ADHD jest różnica taka jak miedzy prowadzeniem samochodu osobowego i tira. Na radzenie sobie z dzieckiem z ADHD trzeba mieć specjalne uprawnienia. Autorzy w tym podręczniku uczą, w jaki sposób diagnozować zachowania dziecka;pokazują jak to się dzieje, że rodzice wzmacniają te niepożądane zachowania; a przede wszystkim prezentują techniki radzenia sobie z tymi zachowaniami. Znajdziemy więc tutaj "okulary na ADHD"; "pracę na poprzeczce"; skuteczne wydawanie poleceń; pozytywne chwalenie; systemy żetonowe i wiele, wiele innych. W 100% gorąco polecam tę książkę.

Dane bibliograficzne:
Kołakowski, A., Pisula, A. (2011). Sposób na trudne dziecko. Przyjazna terapia behawioralna. Gdańsk: GWP.

"Pokonaj depresję, stres i lęk" (2011) Briers S.

W księgarniach pojawił się nowy podręcznik do samopomocy w nurcie poznawczo-behawioralnym. Książka jest napisana bardzo prostym językiem. Jej zaletą jest to, iż wszystko jest opisane w sposób skrótowy, a najważniejsze rzeczy wytłuszczone są w ramkach. Ta pozycja idealnie nada się do biblioterapii w ramach pracy domowej. Można poprosić pacjentów, żeby pomiędzy sesjami utrwalali sobie informacje o CBT za pomocą tej książki. Jeśli ktoś jednak szuka podręcznika samopomocy, to warto sięgnąć po "Radość życia" Burnsa, albo "Umysł ponad nastrojem" Padesky. Ta książka ma jeszcze jeden mankament - są nim niekonwencjonalne skróty. Np. NAT-y w tej książce to negatywne myśli automatyczne (Negative automatic thoughts), a ZOK, to zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne.

Dane bibliograficzne:
Briers, S. (2011). Pokonaj deprejsę, stres i lęk, czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce. Warszawa: Samo Sedno.

środa, 27 lipca 2011

"Trening umiejętności dla dzieci z zachowaniami problemowymi" (2011) Bloomquist M.

Na razie informacja, o tej nowości. Jak tylko książka do mnie dotrze i ją przeczytam, to napiszę o niej coś więcej. Pod tym linkiem jest odnośnik do spisu treści tej ksiażki: Spis treści

Dane bibliograficzne:
Bloomquist, M. (2011). Trening umiejętności dla dzieci z zachowaniami problemowymi. Podręcnzik dla rodziców i terapeutów. Kraków: WUJ

niedziela, 8 maja 2011

"Poszukiwanie bezpieczeństwa" (2010) Najavits L.

Bardzo praktyczny podręcznik dotyczący nowego stylu terapeutycznego. Jak stwierdza autorka, zarówno PTSD jak i uzależnienia to zaburzenia w których osiowym objawem jest utrata kontroli. Przywrócenie tej kontroli zapewnia pacjentom poczucie bezpieczeństwa. W książce tej mamy krótki wstęp dotyczący zasad terapii podsumowany kartami pracy (łącznie z przykładowym kontraktem na zmianę). Najważniejszym elementem terapii (i książki) są tematy, które "przerabiamy" z klientem. Znajdziemy więc: bezpieczeństwo; odzyskiwanie siły; odcięcie się od bólu emocjonalnego; kiedy substancja przejmuje nad Tobą kontrolę; proszenie o pomoc; dbanie o samego siebie; współczucie; uczciwość; integracja podzielonego "ja"; zasoby społeczne; stawianie granic; włączanie innych do wspierania własnego zdrowienia; zdrowe relacje; leczenie się ze złości. Opis każdego tematu jest wysycony praktycznymi przykładami i kartami gotowymi do zastosowania w terapii. Układ tych tematów sprawia, że książkę i omawiane zagadnienia można wykorzystać do pracy z klientami z różnymi problemami. Przyznam się szczerze, że tytuł nie zachęcił mnie do zakupu. Po przejżeniu zawartości mogę zdecydowanie ją zarekomendować.

Dane bibliograficzne:
Najavits, L. (2010). Poszukiwanie bezpieczeństwa. Terapia PTSD i nadużywania substancji psychoaktywnych. Kraków: WUJ

niedziela, 17 kwietnia 2011

"Radość życia" (2010) Burns D.

Ponieważ w księgarniach pojawiło się nowe wydanie tej książki postanowiłem napisać o niej nowy wpis. Tym razem na podstawie tego co mam przed sobą. Książka jest napisana bardzo przystępnym językiem co czyni z niej bardzo dobry "poradnik" samopomocowy. Jak sam autor przekonuje, już po samej biblioterapii za pomocą "Radości życia" objawy depresji u badanych osób zmniejszyły się. Książka zaczyna się rozdziałem dotyczącym zniekształceń poznawczych. Autor stworzył w tym rozdziale mini test, który sprawdza, czy dobrze zrozumieliśmy przekazywaną treść. Następnie jest bardzo dobry rozdział dotyczący radzenia sobie z apatią. Mamy więc plan aktywności, monitoring nastroju, ale również jak radzić sobie z grą w "...tak, ale...". Na kolejnych stronach mamy sposoby radzenia sobie ze złością, poczuciem winy i smutkiem. Gdy dojdziemy do połowy książki okazuje się, że natrafiamy na Skalę Postaw Dysfunkcjonalnych (DAS) która świetnie pokazuje od czego zależne jest nasze poczucie własnej wartości (Aprobaty, Miłości, Osiągnięć, Perfekcjonizmu, Uprawnień, Poczucia Odpowiedzialności czy też Autonomii). Dalsze rozdziały, które znajdują się za kwestionariuszem opisują sposoby radzenia sobie z pierwszymi czterema wymiarami (szczególnie polecam ten dotyczący perfekcjonizmu). Na zakończenie mamy ogromny rozdział dotyczący farmakoterapii. Można śmiało polecać go pacjentom, żeby zobaczyli jakie działanie ma ich lek i czego przy braniu tego leku powinni unikać (łącznie z podaniem zakazanych produktów dietetycznych). Biorąc odpwiedzialność za swoje słowa, mogę wszystkich zapewnić, że warto zainwestować pieniądze w tę ponad 600 stronicową książkę!

Dane bibliograficzne:
Burns, D. (2010). Radość życia czyli jak zwyciężyć depresję. Terapia zaburzeń nastroju. Poznań: Wyd. Zysk i S-ka.

piątek, 1 kwietnia 2011

"Świadomą drogą przez depresję" (2009) Kabat-Zinn, J. i in.

Kiedy patrzy się na książki z działu "psychologia" strasznie trudno odsiać pseudoporadniki o mandallach i czakrach od tych wartościowych, opartych na wiedzy naukowej. Ta książka to świetny poradnik, który warto polecać pacjentom. Poza pierwszym teoretycznym rozdziałem, znajdziemy tutaj świetny kurs uważności (ang. mindfulness). W każdym rozdziale umieszczono "ramkę" z instrukcjami do treningów (wraz z osłwionym ćwiczeniem z rodzynką). Dzięki temu pacjenci będą mogli spróbować być "tu i teraz", ćwiczyć uważny oddech, uważne chodzenie, oraz ćwiczyć bycie obserwatorem a nie uczestnikiem zdarzeń. Wszystko z trafnymi odniesieniami i przykładami pacjentów z depresją. Na zakończenie znajdziemy opis ośmiotygodniowego programu MBCT wraz z Kalendarzami Zdarzeń Przyjemnych i Nieprzyjemnych. Ciekawym dodatkiem do książki jest płyta CD z instrukcjami do treningu uważności. Warto jednak dodać pewną przestrogę. Moim zdaniem, zanim pacjent sięgnie po tę pozycję, powinien najpierw z terapeutą omówić koszty swojej "walki" z depresją. Po drugie, to terapeuta powinien być pierwszą osobą, która pokaże klientowi, że doświadczanie smutku jest o wiele korzystniejsze niż pogrążanie się w nim. Wtedy, klient będzie mógł korzystać z tej książki bez wątpliwości i rezerwy.

Dane bibliograficzne:
Williams, M., Teasdale, J., Segal, Z., Kabat-Zinn, J. (2009). Świadomą drogą przez depresję. Wolność od chronicznego cierpienia. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.

czwartek, 24 marca 2011

"Learning Act" (2007) Hayes S. i in.

ACT - czyli Acceptance and Commitment Therapy to nurt trzeciej fali psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Według tego nurtu za powstawanie i podtrzymywanie zaburzeń odpowiedzialne jest sześć procesów psychologicznych: unikanie doświadczeń, utożsamianie się z myślami i przekonaniami, przywiązanie do wizji siebie, skupienie na przeszłości bądź przyszłości, zmiana priorytetów oraz wycofanie. ACT złożony jest więc z dwóch głównych procesów: uważności z akceptacją oraz zaangażowania w zmianę zachowania. W podręczniku tym znajdziemy więc techniki do uczenia klientów: akceptacji, różnicowania myśli od rzeczywistości, skupiania się na teraźniejszości, uzależnienia ja od kontekstu, wyznaczaniu życiowych celów oraz agnażowania się w nowe aktywności. Na koniec każdego rozdziału są ćwiczenia do trenowania prezentowanych umiejętności. Do książki dołączona jest płyta DVD na której zaprezentowane są sesje z pacjentami. Muszę przyznać, że jest to jedna z najlepszych książek jakie miałem okazję czytać o CBT.

Dane bibliograficzne:
Hayes, S., Luoma, J., Walser, R. (2007). Learning ACT. An Acceptance & Commitment Therapy Skills-Training Manual for Therapists. Oakland: New Harbinger Publications Inc.

"Treating the Trauma of Rape" (1998) E.Foa

Świetny podręcznik dla terapeutów zajmujących się PTSD. Wprawdzie tytuł wskazuje na pracę z ofiarami gwałtu, ale nie zmienia to faktu, że program terapii pasuje do wszystkich rodzajów traum. Znajdziemy więc tutaj rozdział poświęcony diagnozie różnicowej, efektywności terapii i podstawach teoretycznych. Druga część książki jest poświęcona planowi terapeutycznemu. Mamy więc opis struktury dwóch pierwszych sesji, techniki ekspozycji in vivo i w wyobraźni, restrukturyzacji poznawczej, kontrolowanego dialogu, technik relaksacyjnych oraz technik odgrywania ról. Na zakończenie jest opis terapii Betsy, zgwałconej studentki. Autorki przedstawiają sposób pracy sesja po sesji wraz z transkryptem ekspozycji wyobrażeniowej i transkryptem ekspozycji przedłużonej. Książka w nowym wydaniu ma trochę inną okładkę.

Dane bibliograficzne:
Foa, E.B., Rothbaum, B.O. (1998). Treating the Trauma of Rape. Cognitive-Behavioral Therapy for PTSD. New York-Londyn: The Guilford Press.

"Cognitive Therapy of Depression" (1979) A.Beck i in.

Klasyka z roku 1979. Najpiękniejszy jest fakt, że książkę cały czas można kupić w księgarniach (za ok. 25$). Ostrzegam, że ciężko jest mi ją obiektywnie oceniać, bo to od niej zaczęła się moja przygoda z CBT z czasów, gdy o tym nurcie terapii można było przeczytać tylko w "Psychoterapii" Lidii Grzesiuk. Tę książkę można polecić wszystkim tym, którzy uważają CBT za "techniki terapeutyczne". Jeden z pierwszych rozdziałów tej książki jest poświęcony relacji terapeutycznej, opisanej w bardzo podobny sposób do "Swobodnych technik diagnostycznych" Teresy Szustrowej. Dalej znajdziemy wskazówki do tworzenia wywiadu ogólnego wraz z przykładową terapią opisywaną sejsa po sesji. Wszystko wzbogacone przykładowymi rozmowami, które idealnie obrazują jak zastosować poszczególne interwencje. Z rzeczy wartych wyróżnienia są zdecydowanie: rozdział o interwencjach nastawionych na tendencje samobójcze; włączanie prac domowych w całościowy plan terapii oraz rozdział o terapii grupowej. W załącznikach jest BDI wraz z kwestionariuszem do pomiaru ideacji samobójczych. Szkoda, że polscy wydawcy zdecydowali się na tłumaczenie książki Judith Beck, a nie tej klasycznej pozycji.

Dane bibliograficzne:
Beck, A.T., Rush, A.J., Shaw, B.F., Emery, G. (1979). Cognitive Therapy of Depression. New York: The Guilford Press.

"Cognitive therapy for personality disorders: a schema-focused approach" (1999)J.E.Young

SFT Jeffreya Younga, to jedna z najdynamiczniej rozwijających się terapii poznawczo-behawioralnych z tzw. trzeciej fali. W Polsce nie znajdziemy jednak żadnej książki, która może przybliżyć ten nurt rodzimym terapeutom. Kupując tę książkę oczekiwałem naprawdę wiele. Niestety książka, a raczej broszura, bardzo rozczarowuje. Znajdziemy w niej wstęp teoretyczny do SFT ze spisem wszystkich schematów wraz ze sposobami adaptacji (poddaniem, unikaniem i kompensacją). Opis konceptualizacji i strategii modyfikacji schematów jest bardzo ogólnikowy, bez jakichkolwiek wskazówek do pracy. Nawet załączniki nie sprawiają żadnego wrażenia, ponieważ znajdują się tam: YSQ - kwestionariusz do pomiaru schematów, który i tak jest w Internecie a i u nas krąży w polskiej wersji; oraz przewodnik dla klienta. Co do tego ostatniego załącznika mam jednak nieodparte wrażenie, że całą tę książkę można w taki sposób potraktować. Jeśli więc ktoś zamierza sprowadzić sobie tę książkę to gorąco odradzam.

Dane bibliograficzne:
Young, J.E. (1999). Cognitive Therapy For Personality Disorders: A Schema-Focused Approach. Sarasota: Professional Resource Press.

niedziela, 13 lutego 2011

"Wywiad motywujący" (2010) W.Miller, S.Rollnick

Wywiad motywujący Millera i Rolnicka świetnie wpisuje się w zasady pracy terapeuty poznawczo-behawioralnego: empiryzmu opartego na współpracy. Jak bowiem inaczej traktować zasady, na których opiera się wywiad motywujący:
- współpraca - terapia opiera się na partnerstwie - szanuje się wiedzę i poglądy klienta.
- wydobywanie - zakła się, że klient ma zarówno motywację, jak i pozostałe zasoby konieczne do zmiany
- autonomia - terapeuta potwierdza prawo i zdolność klienta do kierowania sobą i ułatwia mu podejmowanie wyborów.
Książa "Wywiad motywujący" jest świetnym wprowadzeniem do tego jak budować przymierze terapeutyczne. Znajdziemy więc tutaj kapitalny rozdział dotyczący oporu - jak go rozpoznać, jak go przewartościować i wykorzystać. Po wstępie teoretycznym czytelnicy znajdą rozdział na który składa się przykładowa rozmowa z klientem. To co jest w tym rozdziale najcenniejsze to adnotacje tłumaczące jaki cel ma każde pytanie i w jaki sposób objawia się ambiwalencja klienta. Druga część książki, to opis badań empiryczych dotyczących skuteczności wywiadu i możliwych jego zastosowań.

Dane bibliograficzne:
Miller, W.R., Rollnick, S. (2010) Wywiad motywujący. Jak przygotować ludzi do zmiany. Kraków: WUJ.

piątek, 17 grudnia 2010

"Schizofrenia w ujęciu poznawczym" (2010) A.Beck i in.

To wprawdzie w dniu dzisiejszym jest zapowiedź, ale nie mogłem się powstrzymać, żeby tej pozycji już tutaj nie zamieścić. Już na III Międzynarodowej Konferencji PTTPB, która odbyła się w Warszawie (26-28 czerwca 2009) było kilka ciekawych wystąpień dotyczących pracy ze schizofrenią w nurcie poznawczo-behawioralnym. W zapowiedzi dotyczącej tej książki spodziewamy się, że zostaną tam umieszczone informacje o konceptualizacji poznawczej:
- urojeń
- omamów słuchowych
- objawów negatywnych
- zaburzeń myślenia
Po części typowo teoretycznej będzie rozdział z bardzo obiecującym tutułem: "Nawiązanie i pielęgnacja relacji terapeutycznej". Po czym mają być zaprezentowane techniki pracy terapeutycznej z różnymi deficytami. Najbardziej obiecująco wygląda lista załaczników umieszczonych w Aneksie. Będą tam umieszczone skale, inwenatrze oceny, listy zniekształceń itd. Pozostaje więc czekać do stycznia, aż książka znajdzie się na półkach w księgarniach.

Dane bibliograficzne:
Beck, A.T., Rector, N.R., Stolar, N., Grant, P. (2010) Schizofrenia w ujęciu poznawczym. Teoria, badania i terapia. Kraków: WUJ.

"Terapia dzieci i młodzieży. Procedury poznawczo-behawioralne" (2010) (red.) P.Kendall

Niewiele jest książek dotyczących terapii dzieci i młodzieży. Ta książka mimo moich dużych oczekiwań jednak ich do końca nie spełniła. Jest to bardziej zbiór prac niż jeden dobrze przemyślany projekt. Mamy oczywiście podział na pracę z zaburzeniami eksternalizacyjnymi (agresja, ADHD) i internalizacyjnymi (depresja, tendencje samobójcze i zaburzenia lękowe). Do tego dodano "populacje specjalne" czyli OCD, zaburzenia odżywiania, PTSD i wykorzystanie seksualne. Tak szerokie ujęcie zagadnienia sprawiło, że książka jest dość gruba. Czy jednak wyczerpuje tę tematykę? Moim zdaniem zdecydowanie nie. Jest to więc kolejna książka o bardzo ogólnym ujęciu tematyki. Warto jednak pamiętać, że idealnym uzupełnieniem tej ksiażki jest inna pozycja P.Kendalla - "Czujesz tak jak myślisz". Podusmowując, książkę warto polecić, ale niedosyt jednak pozostaje.

Dane bibliograficzne:
Kendall, P.C. (red.) (2010). Terapia dzieci i młodzieży. Procedury poznawczo-behawioralne. Kraków: WUJ.